Weer

Ik hoor dat het in België opnieuw slecht weer is. Spijtig, maar hier is het weer zowat ideaal. Droog, warm en helder. Hierbij de voorspelling voor de volgende vijf dagen. In het weekend 27 graden! Ik weet niet goed of dat nu normaal weer is voor de tijd van het jaar, maar who cares!

Ochtendgymnastiek

In Kyoto was ik getuige van dit vreemd tafereel. Ergens het midden tussen dans en gymnastiek. Of is dit gewoon een tempeljanet?

Ruimte (5)

Wij Belgen houden van gezellige etentjes in een comfortabele stoel bij kaarslicht. Voor ons is het ondenkbaar maar in Japan zijn er veel restaurants waar je al rechtstaand eet. Ze noemen deze Tachnimoni bars. Je hebt binnenbars maar velen zijn gewoon op straat. Om toch wat privacy te bieden worden de klanten afgeschermd door doeken. Je kan er snel en goedkoop eten. Meestal worden ze bezocht door 'salary men', bedienden in kostuum met een das. Ik heb er gezien die een bord gyoza eten en twee pinten drinken op minder dan 10 min. Voor de uitbaters ideaal want snelle eters maken plaats voor de volgende klant. Er zijn ook niet veel vierkante meters nodig om een Tachnimoni op te zetten.

Overlevingskit

Het is vandaag een nationale feestdag en morgen heb ik een toets Japans. Daarom een gelegenheid om iets te vertellen over de Japanse taal. Naar mijn mening sluiten de introductieboekjes niet steeds aan bij de behoeften van de Vlaamse toerist in Japan. Hierbij dan mijn overlevingskit met 10 tips in dalende orde van belangrijkheid. Wie me komt bezoeken leert dit maar best van buiten!

1) dank u wel
De beleefdste vorm is domo argigato gozaimasu. (Een u op het einde van een woord wordt niet uitgesproken). Iets minder beleefd is domo argigato en informeel kan je domo gebruiken. Let op, beleefdheid is belangrijk in Japan!

2) alsjeblieft
Er bestaan veel woorden om je beleefdheid uit te drukken als je iets ontvangt, wil geven, vragen of iemand stoort. Als je iets geeft, bijvoorbeeld je laat iemand voorgaan, dan zeg je doozo. Als je iets vraagt gebruik je onegaishimasu. Als je iemand stoort of in verlegenheid brengt, bijvoorbeeld iemand raapt iets op dat je liet vallen, dan zeg sumimasen.

3) basisgramatica
In het Japans gebruik je partikels om een zin te vormen. Het belangrijkst is wa. Je kan jezelf voorstellen met de zin: watashi wa Albrecht desu (letterlijk: [wat] mij betreft Albrecht is). Een vraag stellen kan je door achter een zin ka te zetten, bijvoorbeeld: nan sai desu ka wat betekent ‘hoe oud ben je’ (letterlijk: wat jaar is?). Of zeer handig: kore wa nan desu ka (letterlijk: ‘dit betreft wat is’, dus: wat is dit?). Voor de verleden tijd gebruik je shita achteraan. Bijvoorbeeld berugi kara kimashita wil zeggen ‘ik ben van België’ maar letterlijk ‘ik ben van België gekomen’. Voor de negatie van een zin plaats je sen achteraan. Een belangrijke zin is dus wakarimasen, ‘ik begrijp het niet’. Maar Japans is een taal met veel dubbele betekenissen en ambiguïteiten. Wakarimasen wordt ook gebruikt voor ‘ik weet het niet’. Verleden tijd samen met negatie is sen deshita, bijvoorbeeld tabemasen deshita. ‘Ik heb nog niet gegeten’. Eigenlijk moet je zeggen watashi wa tabemasen deshita, maar vermits je zoiets over jezelf zegt kan je watashi wa weglaten.

4) eten en een pint bestellen
Een pint bestel je met biru o kudasai. Het partikel 'o' drukt een aktie uit, in dit geval iets verkrijgen. De meeste restaurants hebben menu’s met prentjes. Dus om iets te bestellen wijs je gewoon naar een prentje en zeg je kore o kudasai (‘graag dit aub’). De rekening vraag je met o kanjo o shite kudasai.

5) waar is?
Het woord voor waar? is doko. Dus hiermee kan je de nuttige zinnen vormen toire wa doko desu ka (waar is het toilet?). Je kan toilet vervangen door de volgende nuttige termen: takushii (taxi), tetsudoo no eki (treinstation), chikatetsu no eki (metrostation), ginko (bank), basutei (busstop), ..

6) tellen
Behoorlijk handig als je kan tellen en het is best makkelijk: ichii, nii, san, yon, go, rokku, nanna, hachi, kyu, jyu (1 – 10), verder jyu ichii, jyu nii, .., nii jyu (20), nii jyu hachi (28), .. hyaku (100), sen (1000).

7) hoeveel?
Nu dat je kan tellen kan je vragen kore wa ikura desu ka (hoeveel kost dit?), of kono kaban ikura desu ka (deze tas hoeveel kost die?).

8) van
Het partikel 'no' drukt afhankelijkheid uit. Bijvoorbeeld een prof van de universiteit van Kobe is kobe daigako no sensee (je begint dus omgekeerd). Ik ben een onderzoeker van de universiteit van Gent, dus gento daigaku no kenkyusha desu. Je kan dat ook gebruiken voor watashi no (letterlijk: ‘mij van’, of dus ‘mijn’). ‘Mijn naam is Albrecht’ wordt dus: watashi no namea wa albrecht desu. Je kan 'no' zelf samen gebruiken met 'nan', het wordt dan 'over wat' of 'waarover'. Dit heb ik experimenteel ondervonden. Je krijgt dan zo een Aha-erlebnis, "wow dit werkt". Bijvoorbeeld: kono hon wa nan no hon desu ka (wat dit boek betreft, waarover gaat dat?).

8) aangename kennismaking
We hebben, eten en drinken, we kunnen de weg vragen, kennen de prijs. en kunnen onszelf voorstellen. Wissel kaartjes uit (biedt ze aan en neem ze aan met beide handen) en zeg doozo joroshiku onegaishimasu, aangename kennismaking, maar letterlijk betekent dit ‘behandel me goed aub’.

9) katakana vocabularium
Je kent meer Japanse woorden dan je zou denken want vele moderne woorden zijn ontleend aan het Engels. Ze worden geschreven in katakana, een fonetisch schrift voor vreemde woorden. Met wat goeie wil kan je dat leren op twee dagen. Ze worden wel wat anders uitgesproken en dat kan behoorlijk grappig zijn. Hier zijn er enkele: biru (bier), apaato (appartement), supiichi (speech), chokoreeto (chocolade), kooto (coat), shatsu (shirt), rashu (rush hour), kuruyeto kaado (credit card), eakon (airco), softo (software), pasokon (personal computer), dooa (deur), naifu (knife), miruke (melk), djazu (jazz), terebi (TV), saizu (size), kurisumasu (kerstmis). Mijn naam in het katakana wordt arubereheto (zie foto), Lilian wordt ririyan. Maar weet je wat het meest grappige is? Yumoa is het Japans woord voor humor, ontleend van het Engels. Dat betekent dus dat er geen ‘humor’ was voor de opening van Japan eind 19de eeuw!

10) uuh
Tenslotte, als je niet weet wat zeggen, dan zeg je gewoon ano… Het betekent niets.

Ruimte (4)

Ik weet niet goed hoe je het moet noemen. 'Kerkhof' is niet bepaald gepast voor Japan. Een begraafplaats kan je het ook niet noemen, want hier ligt niemand begraven. Een dodengedenkplaats dan maar. In Japan is er voor niemand veel plaats, ook niet voor de doden. Het lijkt wel wat op Tokyo. Men werkt vooral in de hoogte.

Groen

Nog niet veel foto's van mezelf geplaatst. Het sakura seizoen is nu wel definitief voorbij. Alle bomen staan in het groen. Dit is aan één van de vele tempels in Kyoto, even weg van de stadsdrukte.

Kanji

Japanners noemen de tekens die ze hebben overgenomen van het Chinees, Kanji. Het Kanji instituut in Kyoto is één van de meest gerenommeerde instellingen in de wereld voor de studie van het Chinees schrift. Ik afgelopen weekend het voorrecht gehad om er lezing bij te wonen en een rondleiding te krijgen. Het is een wat vreemd maar prachtig gebouw. Op het eerste zicht lijkt het een Jezuïeten missiepost in Zuid-Amerika, maar dit is Japan. Ze hebben één van de meest uitgebreide collecties boeken, manuscripten en archeologische objecten van klassiek Chinees.

Boeken

Boeken zijn een deel van mijn leven, en het is er de laatste jaren niet op geminderd. Ook in Japan loop ik graag een boekenwinkel binnen, al kan ik er, buiten boeken over shogi, weinig van lezen. Tot mijn groot genoegen zijn er veel 2de-handsboekenwinkels in Japan en zijn de prijzen van boeken in Japan over het algemeen laag. De meeste van die winkels hebben ook enkele boeken in Europese talen. Tot hiertoe heb ik nog niet de koop van leven gevonden maar 2 jaar geleden kocht ik hier de volledige correspondentie van Descartes voor een prikje. Dit weekend in Kyoto heb ik nog twee Japanse boeken gevonden over Marilyn Monroe (meririn monru in het Japans). Eén ervan is van 1971 en lijkt me vrij zeldzaam. Daarmee heb ik nu zes Japanse edities binnen mijn collectie van meer dan 400 boeken.
Ik las vorige week iets dat die bloeiende handel van 2de-handsboeken in Japan verklaart. Bibliotheken zijn nooit populair geweest in Japan. De eerste openbare bibliotheek is opgericht na de Mejirestauratie in Tokyo in 1872. In 1965 waren er slechts 791 openbare bibliotheken in Japan. Dat is ondertussen sterk ingehaald maar het ontlenen van boeken is hier zeldzaam in vergelijking met het systeem van gemeentelijke en stedelijke bibliotheken in België. De belangrijkste reden daarvoor is dat intellectuelen en de begoede klasse traditioneel een eigen collectie opbouwen. Het kopen van boeken door een elite zit verweven met het sterk gestructureerde sociale en onderwijssysteem. Ik zie het hier ook bij mijn gastprofessoren in Kobe en Tokyo. Ze hebben beiden een bureau die van de grond tot het plafond opgestapeld ligt met boeken. We voeren er onze gesprekken steeds rechtstaand want er is maar plaats voor één stoel. Bijna al die boeken zijn van de universiteit maar beiden hebben ook een uitgebreide persoonlijke bibliotheek. De sociale waardering en erkenning van persoonlijk boekenbezit is dus de reden voor het grote aanbod op de 2de-handsmarkt.

Nostalgie

Sorry voor die kerel, maar hier kon ik niet voorbij stappen zonder een foto te nemen.

Brugge

Je houdt het niet voor mogelijk: ik heb nog een Belgisch café/restaurant ontdekt in Kobe! Het is een plaats waar ik wel al twintig keer gepasseerd ben en nooit eerder gezien: "de Brugge". Het eten trekt er niet op veel maar ze hebben wel Hoegaarden, Leffe en kriek van t'vat! Een halve liter hoegaarden kost er 1200 Yen, een fortuin voor België (7,5 EUR) maar in Japan valt dat nog mee. Op veel plaatsen betaal je 600 Yen voor een kleine pint, dus.

Shogun

TOP 5 TV
1. Heimat (I, II, III)
2. Twin Peaks
3. Berlin Alexanderplatz
4. Shogun
5. Brideshead Revisted

De Japanse TV is nog saaier dan de Nederlandse TV sinds de teloorgang van de VPRO. Waar zijn de goeie oude dagen met prachtige debatten ("Een schitterend ongeluk") en TV series van een ontroerende schoonheid? Er zijn vijf TV series die mij steeds zijn bijgebleven. Hierboven vinden jullie mijn top 5. Bij gebrek aan TV vermaak ben ik dus gaan zoeken op internet en ik heb één van die oude series gevonden: Shogun. OK, na bijna 30 jaar is er wel wat van de oude magie verloren gegaan. Onlangs hebben ze Brideshead Revisted nog eens uitgezonden op TV en daardoor is het van plaats 1 naar plaats 5 verschoven. Het was niet meer wat het vroeger betekende. Ik vreesde dus wat voor Shogun, maar ik heb het met veel genoegen opnieuw bekeken. Het was in 1980 mijn eerste kennismaking met Japan. Het gaat over een Nederlands schip met een Engelse kapitein dat strandt op Japan. De kapitein wordt verliefd op de vrouw van een samoerai en raakt verwikkeld in de nationale politiek. Zeer origineel was toen dat het Japans niet vertaald werd. Je leerde wat Japanse woorden samen met het hoofdpersonage. Buiten de amateuristische actiescenes blijft dit een erg mooie serie. Een aanrader!

Vrienden

Dit zijn mijn vrienden, mijn shogivrienden. Het zijn goeie vrienden. Ze klagen niet en vragen niet. Ze zijn er steeds voor mij. Ze wachten op mij, elke avond in de dojo. We hebben nooit een meningsverschil. Maar ja, we zeggen ook niet veel. Alles gebeurt op het bord. Daar spreken we dezelfde taal. Daar is geen plaats voor onbegrip. De winnaar heeft steeds gelijk. Een winnaar is er steeds. Niet zoals Westers schaak waar twee lafaards de strijd inruilen voor een akkoordje. Neen, een winnaar zal er zijn. Mijn vrienden. Ze kreunen en steunen. Ze paffen en rochelen. En als ik beter sta dan grommen ze gevaarlijk. Zoals een gewonde leeuw. Ik ben één van hen. Ze hebben mij aanvaard. Ik ben hun vriend. Hun shogivriend. Alleen maar een shogivriend.

Toren

Ik ga een sprookje vertellen. Ik was ooit lid van een schaakclub, “de toren” genaamd. De leden hadden gekozen voor die naam omdat de toren een sterk stuk is binnen het spel en het steeds rechtlijnig beweegt. De Toren was aangesloten bij de Belgische schaakbond die op zijn beurt deel uitmaakte van de internationale federatie in Parijs. In Parijs werden alle beslissingen genomen over de werking van de schaakclubs. Maar dat gebeurde niet erg democratisch. Zo bestond het bestuurscomité alleen maar uit grootmeesters. Wie niet de titel had van grootmeester kon nooit in het bestuur geraken. Bovendien hadden die grootmeesters elk een stem in de algemene vergadering. De voorstellen van de Belgische schaakbond, die graag wat verandering had gezien, werden dus steeds weggestemd door die grootmeesters. Bovendien was er slechts om de zes jaar een algemene vergadering. Een objectief perspectief op verandering was dus volledig afwezig. (Ik weet dat het onwaarschijnlijk klinkt, maar ja, het is maar een sprookje). De federatie begon zich te moeien met de werking van de schaakclubs. Zo beslisten ze dat voortaan enkel schaakborden geldig waren met zwarte en witte vakken. Nu waren er schaakclubs die borden hadden met gele en bruine vakken of met witte en groene. Deze beslissing werd dus niet goed onthaald in de clubs. Er waren drie soorten reacties bij de clubs. Vele clubs deden gewoon wat er gevraagd werd en ruilden hun borden in volgens de nieuwe regels. Maar er waren ook vele clubs die zich daar niets van aantrokken en gewoon voort speelden op hun borden met gele en bruine vakken. Een belangrijk punt is namelijk dat Parijs niets te zeggen had over het lidmaatschap van clubs bij de Belgische bond. Enkel die bond kan clubs aanvaarden, of in uitzonderlijke gevallen, schorsen. Maar daar was in dit geval weinig waarschijnlijk. En dan was er een derde reactie, die van de Toren. Deze club kon dergelijke ondemocratische beslissingen niet aanvaarden! Ik moet er bij zeggen, dat dit voor mij niet zo veel uitmaakte. Ik kwam elke week naar de club om te schaken. Het was er gezellig, ik had er goeie vrienden en ik voelde er me thuis. Bovendien kon het me weinig schelen of we schaken op een bord is met zwarte of bruine vakken. Natuurlijk ben ik voor democratie, maar ook wat voor anarchie. Als een onverantwoorde beslissing je niet aanstaat dan doe je dat toch gewoon niet? Ik heb twaalf jaar op internaat gezeten bij nonnen en paters en ik ben dus niet meer onder de indruk van ondemocratische beslissingen. Maar de club had nu eenmaal bij ruime meerderheid beslist om weg te gaan bij de Belgische bond. Dan was het uitkijken naar een alternatief. Dat is niet zo makkelijk, want er zijn mogelijke problemen bij interclubwedstrijden. Als we weg gaan bij de bond kunnen we dan nog wel spelen bij andere clubs? De schaakbond van Luxemburg was niet aangesloten bij de Federatie in Parijs en werkte zeer democratisch. Dus werd er voorzichtig contact opgenomen met Luxemburg. Daar moesten ze eerst eens over nadenken vertelden ze. En na enkele maanden kwam het antwoord: “Eigenlijk houden we de Luxemburgse bond liever voor clubs in Luxemburg”. Ja, daar hadden we nu even niet aan gedacht! Maar gelukkig was er nog een alternatief: er was recent een kleine nieuwe federatie opgericht met de naam Caïssa, precies om een antwoord te bieden op de niet-democratische werking van de Federatie van Parijs. Niet veel leden waren echt enthousiast over Caïssa, maar er was nu eenmaal beslist om weg te gaan, dus… Sommige leden begonnen te aarzelen. Moeten we onze beslissing niet eens herzien? Andere leden vertelden resoluut dat ze niet konden weggaan al was de motivatie niet erg overtuigend. Iemand wou zijn clubleden “niet ‘blind’ volgen op hun ‘avontuur’ naar een plek waar het gras als groener wordt voorgesteld” en kon “niet zomaar meegaan omdat ‘de groep het nu eenmaal zo beslist heeft’. Op basis van wat? In functie van wat?”. Ik vond dat allemaal wat spijtig want daar zaten goede schakers tussen waar ik zeer aangename en interessante partijen mee gespeeld heb. Ze springen nog wel eens binnen voor een partijtje vertelden ze, maar ik vreesde dat het niet meer zou zijn zoals vroeger. Je kan toch moeilijk jouw club verloochenen omdat “de groep het nu eenmaal zo beslist heeft” of dus een democratische beslissing genomen heeft? Zeg dan gewoon dat je weggaat omdat je het niet mee eens bent met de beslissing. Maar misschien zag ik het allemaal wat te somber in. Uiteindelijk bleef de overgrote meerderheid in de club. (wordt vervolgd)

Overleg (2)

Ik ontving een foto van Michel VDB met de boodschap dat het Belgisch overlegmodel ook niet steeds goed functioneert! Maar toch maak ik me zorgen over het achterblijven van een oplossing in mijn straatje. We zijn nu een week verder. Ze hebben nog een paar keer een gat in de weg gemaakt en terug netjes opgelapt maar blijkbaar hebben ze nog niets gevonden. Gisteren hadden ze de stoep opgebroken en er was iemand aan het graven in een zeer diep gat.


De deskundige blikken van de vijf bijstaanders boezemt mij niet echt vertrouwen in. Vanmorgen was het aan het regenen. De put was weer dicht gemaakt en de arbeiders waren verdwenen maar niettemin stonden vijf mensen het verkeer te regelen. Maar hier passeert gewoon geen verkeer! Hier is iets vreemds aan de hand. (wordt vervolgd)

Uitzicht

Het is elke avond weer een opdracht om mijn klim naar boven aan te vatten. Het neemt 20 min van de bushalte, echt stijl, meestal beladen met mijn computer en inkopen voor het ontbijt. Ik kom bezweet toe en vraag me soms af of het wel de moeite waard is om daar te zitten. Een Amerikaanse prof die geboekt had in het St-Catherine's college kwam hier toe twee weken geleden en is na een uur opgestapt. Hij vondt het te lastig voor hem en zijn familie.
Maar dan is er het uitzicht. Deze foto is op een morgen genomen vanuit mijn kamer, een beetje ingezoemd. Wat een prachtig uitzicht. Er hangt een dikke mist boven de baai maar in de stad is het helder. Ook s'avonds is Kobe prachtig, je ziet een groot stuk van de stad. Dit maakt het toch de moeite waard.

Top 11

Ik zag recent een ranking van Japanse universiteiten. Deze is uitgevoerd volgens vier criteria: bedrag van onderzoeksfondsen, citaties in internationale publicaties, de moeilijkheid van het ingangsexamen en een inschatting van de reputatie. Kobe University komt er blijkbaar vrij goed uit:
1 University of Tokyo
2 Kyoto University
3 Osaka University
4 Tokyo Institute of Technology
5 Tohoku University
6 Keio University
7 Kyushu University
8 Nagoya University
9 Hokkaido University
10 Tsukuba University
11 Kobe University

Overleg

Wij hebben het poldermodel, een normatief maar geen wettelijk overlegmodel. Het gaat er van uit dat werkgever en werknemers beter in onderling overleg tot een concensus komen dan dat er regulatie van de overheid nodig is. In Nederland hebben ze het wat meer voor overleg dan bij ons, vooral wat betreft bedrijfscultuur. Hoe zit in Japan? Wel deze foto, genomen vlak bij mijn woonst is een mooie metafoor. Blijkbaar moet er ergens een lek zijn want ze hebben al op een paar plaatsen gaten in de weg gemaakt en het probleem blijft bestaan.
Wat zien we hier? Organisatie en rolverdeling. Er staan drie mannen het verkeer te regelen (dat er eigenlijk niet is, dit is en zeer kalme buurt). Dat zijn de mannen in de donkerblauwe pakken met de rode stok. Achter mij stond de derde. Het busverkeer is al enkele dagen omgeleid. Dan heb je een arbeider, die zit in de put te graven. Verder heb je mannen in witte pakken en in licht-blauwe pakken. Deze twee laatste zijn ingenieurs denk ik. De zittende man is de centrale figuur, waarschijnlijk de baas. Dit lijkt een overleg over een probleem te zijn, maar overleg bestaat nauwelijks in Japan. Vergaderingen dienen om eerder genomen beslissingen te rapporteren. De baas heeft het plan in zijn hand en legt uit wat er moet gebeuren. Dat is het Japans model, (en het werkt)!

Beven

Maak u geen zorgen: dit is een foto van de grote aardbeving in 1995 in Kobe. Maar ik heb deze week wel twee kleine aardbevingen meegemaakt. Telkens midden in de nacht en sterk genoeg om er van wakker te schrikken. Het waren korte schokken eerder op en neer dan heen en weer, net zoals een zware vrachtwagen die passeert. Ik dacht: ze zijn dat hier gewoon, niemand zal er over ‘wakker liggen’, maar toch spraken verschillende mensen me er over aan. Dus dit gebeurt toch niet zo dikwijls hier. Het was de derde en vierde keer dat ik een aardbeving meemaakte. De eerste maal in Taipei een 20 jaar geleden. Dat was een vrij zware aardbeving waarbij je even moest steunen om niet te vallen. De tweede maal was in België. Dat was een aardbeving waar het epicentrum ergens in Limburg lag. Die eerste twee waren trage verschuivingen heen en weer, alsof de vloer even kantelt.
De foto toont een ingestort houten huis tussen twee stenen gebouwen. Vele van de houten huizen in Kobe zijn vernietigd door de aardbeving of de branden die er op volgden. Vandaar dat je ze niet zo veel meer ziet.

Belg

Er bestaan nog echte Belgen! Ik heb er één gesproken hier in Kobe! Het is de Japanner die het Belgisch restaurant La Bruxelloise uitbaat. Ik had natuurlijk een Belg verwacht toen ik daar binnenstapte maar de patron én chef was een Japanner die nog twee en half jaar in Brussel gewoond heeft. Ik heb er zelfbereide garnaalkroketten met peterselie gegeten en een uitstekende waterzooi van kip, begeleid met een Blanche en een Duvel. De broodjes kwamen van Donc een bakker in de kelder van Sogo die het enige maar dan ook echt lekker brood bakt in Kobe. De patron spreekt uitstekend Frans, beter dan ikzelf moet ik toegeven. Dit is nu typisch Japans vind ik. Je hebt in Japan zo een sterke compartimentering van het culturele, sociale en intellectuele leven dat je mensen hebt die zich richten tot een peer groep buiten de Japanse cultuur en zich daar volledig mee identificeren. Die man is meer Belg dan de meeste van ons. Daarvoor heeft hij gekozen en er zijn leven en beroep van gemaakt. Bovendien wordt dat nog sterk geapprecieerd hier in Japan. Het was een wat surrealistische ervaring om in een restaurant te zitten vol met japanners die zuinig stukjes snijden van de boudain blanc op hun bord. Maar de waterzooi heeft me gesmaakt!

Kitano

Ik ben voor de eerste keer in een buurt van Kobe geweest met de naam Kitano. Je moet weten dat Kobe belangrijk was als haven na de val het Tokugawa regime (en nu nog steeds als vrachthaven). Veel buitenlanders kwamen naar Kobe om een handelsplaats op te zetten en deze woonden in de buurt van Kitano tegen de bergwand. Sommige van deze laat negentiende-eeuwse huizen zijn nog bewaard gebleven. Men noemt ze hier ijikan, letterlijk huizen van vreemdelingen. Het zijn houten huizen in de stijl van Engelse villa’s. De meeste van die huizen kan je binnen bezoeken, al of niet tegen betaling. Voor ons is er natuurlijk niets aan, het lijkt allemaal wat nep. De foto toont een van de meest overtuigende exemplaren. Maar voor de Japanners is het iets exotisch, een soort little Europe. Op zondag groepen hier Japanse toeristen samen om naar die huizen te komen kijken. Verder zijn er wat dure winkels en nog duurdere restaurants. Vele namen zijn in het Frans of iets dat er op gelijkt want snobisme is hen niet helemaal vreemd.

Zwijnen

OK toegegeven, ik heb die foto niet echt zelf genomen. Of beter: ik heb de foto genomen van een afbeelding in de kruidentuin bovenop de berg in Kobe. Maar de boodschap is duidelijk: er zitten hier heel wat zwijnen. En ik bedoel niet dronken Japanse mannen maar wilde everzwijnen. Zondag heb ik een eerste gezien aan de ingang van het St-Catherine's college waar ik logeer. Het regende en ik was met de taxi. De chauffeur stopte 50 m voor de ingang en begon verwonderd te mompelen en ik had eerst niet door waarom. Dan zag ik iets groots bewegen op de stoep. Ik dacht eerst dat er een man lag maar pas daarna werd het me duidelijk dat dit een enorm groot everzwijn was. Het stond de snuffelen en plots schrok het en het liep er van door. Ik wist niet dat everzwijnen zo snel zijn! Ik heb me laten ingelichten hoe je moet reageren op zoiets want al zijn er zwijnen onder mijn beste vrienden ik heb minder ervaring met de wilde soort. Ik zie ook regelmatig waarschuwingsborden met de afbeelding van een zwijn al weet ik niet waar ze precies voor waarschuwen. Je moet ze in ieder geval gerust laten en opletten met eten dat je bijhebt, was de boodschap. Er zijn gevallen bekend waarbij ze mensen aanvallen. Oef dacht ik, maar gisteren kwam ik er weer twee tegen en ik was te voet! Ze spurten over het Maruyama park vlak bij mijn college. Maar ik voelde me niet direct bedreigd.

Ruimte (3)

Dit is een typisch Japans huis aan mijn bushalte zoals er hier vele in de buurt zijn. Een alleenstaand (sic) huis, dus dit is al een zekere luxe in een Japanse stad. Het is een kleine 3m breed en ik schat 5 m diep en 6 m hoog. Waarschijnlijk is er geen trap binnen want je ziet de trap naast het huis. Beneden is er een garage die dienst doet als een soort werkplaats want ik hoor de man er dikwijls knutselen. Aan de achterzijde is een stookketel of een keukentje/badkamer want je ziet een uitlaat. Boven hebben we één woon- en slaapkamer van 15m2, geen twee want je ziet het raam aan de zijkant. Totale oppervlakte dus 30 m2. (Tussen haakjes, mijn appartementje is 42 m2). Dit is een typisch Japans huis.

Automaten

Japanners zijn dol op automaten. Je vind ze overal waar je moet betalen. Ook ik begin de voordelen te appreciëren en het is vreemd dat dit wij niet meer daarvan gebruik maken. Waarom zijn er loketten in onze treinstations? Het treinnetwerk van België is stukken eenvoudiger dan dat van de Kansai buurt alleen al. De ticketverkkop in België kan toch ook perfect met automaten. Het betalen van de chauffeur op de bus is ook totaal uitgesloten hier. Je hebt een automaat om briefjes van 1000 of stukken van 500 te wisselen in stukken van 100 en daarvan gooi je er twee in een bak. Op elke hoek van de straat vind je drankautomaten. Vandalisme bestaat hier niet want iedereen vind automaten geweldig. Elke gelegenheid waar je moet betalen om binnen te komen daar heb je automaten. Zelfs een park (in Japan steeds betalend) heeft automaten. De automaat op de foto gaat nog een stap verder, maar niet onzinnig hoor! Dit is een restaurant. De automaat staat buiten. Je kiest wat je wil eten en betaalt. OK, de keuze is niet enorm, maar toch nog een 25 gerechten. Kan je niet passen, geen nood, je kan briefjes wisselen (bovenaan). Eens je betaalt krijg je een ticket en dat geef je af aan de toog. Toch fantastisch!

Internationaal

Kobe is gekend voor zijn internationale keuken. Je vind hier en hoge aanwezigheid van restaurants uit alle kanten van de wereld. Je zou kunnen denken ‘dat is voor de buitenlandse toeristen’. Maar ik zie zeer weinig toeristen in Kobe en ik ben steeds de enige gaijin (buitenlander) als ik er ga eten. Neen, Japanners zijn vrij nieuwsgierig en willen van alles uitproberen. Wel valt het sterk op dat er meer Japanse vrouwen dan mannen te vinden zijn in internationale restaurants. Die staan blijkbaar veel meer open voor andere culturen. Ik ontdek alle dagen wat nieuws. Laten we even Italiaans buiten beschouwing want pizza en spaghetti is zo ingeburgerd dat je het nog moeilijk internationale keuken kan noemen. Chique Franse restaurants vind je in de upmarket buurt van Kitano. Mijn favoriet is natuurlijk Thais. Ik heb er al twee uitgeprobeerd en een derde gezien. Eén ervan is echt fantastisch goed en vrij goedkoop. Dus daar ga ik één keer per week. Dan heb je een grote aanwezigheid van Indiërs. Ze zijn iets duurder en van wisselende kwaliteit maar ook daar heb ik een favoriet met uitstekende naan en lekker mals Tandoori chicken. Er zijn verschillende Turkse restaurants die ik nog niet heb bezocht. Er is een Balinees. Zijn keuken is niet echt geweldig maar het is een aardige man die graag een praatje komt doen.

En wat loop ik dit weekend tegen het lijf? Zowaar een Belgisch restaurant met op het menu waterzooi, witloof, stoverij, .. en natuurlijk een selectie van 37 Belgische bieren. De prijzen zijn er wel naar! Mijn blanchke kost er 850 Y (6 EUR), een duvel 1000 Y (7 EUR) en een Kriek van Boon zo maar even 1600 Y (10 EUR). Maar ik ga er toch eens binnenspringen.

Ruimte (2)

Zoals reeds eerder gezegd is er over het algemeen weinig ruimte in Japan. De huizen worden dus zo dicht mogelijk tegen elkaar gebouwd. Dikwijls tot minder dan 30 cm! Maar in dit geval is men toch wel erg dicht gegaan. Je kan je afvragen waarom men die gebouwen dan niet tegen elkaar bouwt. Wel het antwoord kan je niet goed zien op de foto, maar er zijn ramen tussen! Geloof het of niet, er worden ramen gezet in muren die praktisch tegen elkaar staan.

Hannibal

Elke avond moet ik een flink stuk klimmen van de bushalte naar mijn woonst in het Kobe Institute. Eerst is het een vijftal blokken stijl naar boven waar ik een kwartiertje over doe en dan kan ik een stuk afsnijden door de trap te nemen naar een park vlakbij het instituut. Het zijn 108 hoge trappen en het is echt lastig dus doe ik het langzaam. He is een dagelijkse sleur geworden en hoef verder geen gym meer te bezoeken. Gisterenavond liep ik zoals gewoonlijk weer te puffen en pas op het laatst keek ik naar boven en daar zit iemand boven op de trap met een masker. Het was erg donker en zag er schrikwekkend uit. Ik kreeg koude rillingen want ik zag er eerst Hannibal in maar het bleek een vrouw te zijn met een mondmasker zoals ze die hier veel dragen. Grrrr.

Onsen

Japan is een vulkanisch eiland en ligt dus vol met warmwaterbronnen, onsen genaamd. Het baden in dergelijke bronnen is een traditie die duizenden jaren terug gaat en is echt iets om mee te maken. Om me enigszins voor te bereiden op de Japanse etiquette en rituelen ben ik een spa gaan bezoeken in Osaka, eigenlijk twee. Voor diegene die ooit van zin zijn om dit uit te proberen een korte handleiding. Ten eerste laat jouw zwembroek of bikini thuis want baden in Japan gebeurt naakt. De onsen en zeker de stedelijke spa’s zijn altijd strikt gescheiden voor mannen en vrouwen maar er zijn enkele natuurlijke onsen die gemengd zijn. Als je binnenkomt, het eerste waar je moet aan denken is schoenen uitdoen. Er zijn altijd lockers om die op te bergen. Dan koop je een ticket, meestal aan een automaat en dat geef je af om binnen te komen. Daarop krijg je een armband voor een locker en een handdoekje. Je kleedt je uit in een kleedkamer en bergt alles op in de tweede locker. Het handdoekje was net groot genoeg voor mij om rond te binden, maar gezien de meesten gewoon naakt lopen, neem je die gewoonte snel over. Dan een belangrijk punt: eerst wassen. De Japan-expert B.H. Chamberlain schreef al schertsend dat reinheid één van weinige dingen is die Japan zelf heeft uitgevonden. Wassen doe je gehurkt aan kranen die dan ook op 30 cm van de grond staan opgesteld. Je vult een kom met water en dat giet je over het lichaam. Soms zijn er ook kleine plastiek krukjes voorzien om op te zitten, maar gehurkt wassen gaat beter dan je denkt. Ik heb het ook gezien in rurale gebieden in Thailand en Laos. Als je helemaal netjes bent kan je in het bad stappen. Op de rand staan opnieuw kommen met een handvat opgesteld. Alvorens in te stappen giet je nog een paar keer water over het lichaam. Dat is deel van het ritueel maar geeft je ook de kans om te wennen aan de watertemperatuur. Japanners houden van warm water, heel warm! Je gaat rustig in het bad zitten, eerst op de rand daarna wat dieper. De handdoek leg je op het hoofd en als een echte kenner zeg je ‘oooh’, en ‘achee, acheee, ACHEEE’ (heet, heet, heet).
Spa World in Osaka heeft acht verdiepen ingericht volgens thema’s en afgewisseld voor mannen en vrouwen op even en oneven dagen. Op elk verdiep zijn er meerdere baden, maar ook sauna’s en stoombaden. In sommige baden zitten kruiden. Het leukste vond ik een bad dat voor de helft in open lucht was. Het was net lekker weer en je kon zitten puffen in de zon. Na het baden heb je alle faciliteiten om terug op plooi te komen. Haar drogen, verse handdoek, lekker ruikende gels en zalfjes, etc. Dan kan je relaxen in een zetel en wat TV kijken of wat slapen op een tatami. Zoals ik al eerder schreef kan je in die stedelijke spa’s zelfs overnachten voor een kleine meerprijs.
Ik was in beide gevallen de enige vreemdeling die er rond liep. Eerst kwam er iemand met een lijst van do’s en dont’s in het Engels, maar ik kon hem geruststellen dat dit niets nieuws was. Ik kreeg wel wat nieuwsgierige blikken vooral naar mijn edele delen maar verder werd er weinig acht op mij geslagen en ik voelde me snel op mijn gemak. Ik kan het iedereen aanraden!

Osaka

Naar verluidt moet ik wat meer foto's publiceren. Wel hier dan wat foto's van Osaka. Sommigen vinden Osaka maar een ongeïnspireerde industriële stad, maar ik zie er wel wat charme in. Er is veel water. Naast de haven zijn er verschillende eilanden en inhammen die de stad wel iets moois geven. Er zij meerdere parken die wel de moeite zijn (maar niet zoals Tokyo en Kyoto). Hierboven een typische scene van een ouder koppel die geniet van het rustige uitzicht van een Japanse vijver.


Nu staat alles overal in bloei. Hier een witte kersenbloesem met op de achtergrond een familie die komt voor een picknick in het park.


De architectuur in Osaka is ook wel de moeite, en bouwen kunnen ze in Japan! Hier een treinspoor die dwars door een rond gebouw gaat in de buurt van Umeda, Osaka.


Maar wat opvalt is de afwerking overal tot in de kleinste hoekjes. Alle publieke plaatsen zijn mooi en perfect afgewerkt en ze maken er steeds iets speciaal van. Dit is gewoon een lege ruimte tussen twee gebouwen.


Osaka heeft ook een bekend en berucht nachtleven. Je vindt er niet honderden maar meer dan duizend bars, restaurants en gelegenheden van mindere reputatie, alles goed verlicht met neon en reclameborden.


Een Europees uitziend gebouw in het midden van de smalle straatjes in de uitgangsbuurt Namba.


De rivier Dotombori die dwars door het uitgangscentrum loopt.

Duur

Eén van de hardnekkigste misvattingen over Japan is dat het hier enorm duur is. Na mijn eerste maand hier kan ik zeggen dat dit niet zo is. Als we even nagaan waar een toerist geld aan uitgeeft dan hebben we vooral hotels, transport en eten.
Hotels in Japanse steden zijn objectief goedkoper dan in grote steden in de rest van de wereld. Ik ben al een paar keer blijven overnachten in Namba een drukke uitgaansbuurt in Osaka. Ik betaal daar voor een mooie, nette kamer met alle comfort 5.800 Yen inclusief ontbijt (36 EUR). Bovendien kreeg ik een kortingsbon van 500 Yen voor de volgende keer. Dergelijke hotels vind je in de meeste grote steden. Een uitstekende website met een netwerk van hotels is JCHA met reservaties in het Engels. Voor 36 EUR vind je in London nauwelijks een kamer en zeker geen met dat comfort en locatie. Ik denk dat de goedkoopste hotelkamer in Gent zelfs meer is dan 50 EUR. De dure hotelketens zoals Sheraton zijn zeker niet duurder dan in de andere grote steden. Ze zijn zelfs goedkoper dan in Indië. En voor wie nog goedkoper wil slapen zijn er twee alternatieven: 1) je kan in een capsule slapen vanaf 3.500 Yen (zie foto: 22 EUR). Formaat 1 m hoog, 1 m breed en 2 m lang! Je mag wel geen last hebben van claustrofobie, want dat heeft me tot hiertoe tegengehouden om het uit te proberen. 2) je kan naar een spa of sauna gaan, lekker relaxen en slapen in zetel of op een tatami. Prijs ongeveer 2.000 Yen voor de spa en soms vragen ze een 500 extra om te overnachten, dus voor een 15 EUR kan je overnachten. Het vraagt wel een zekere aanpassing aan Japanse gewoontes, maar daarover vertel ik later meer.

Eten kan spotgoedkoop zijn in Japan. Daar was ik van verbaasd. In Kobe zijn er zeker 1.000 gelegenheden waar je lekker kan eten voor minder dan 1.000 Yen (6 EUR). Meest typisch zijn noedelsoepjes of zoals ramen of udon, maar zelfs een redelijke goede pizza ka je vinden voor 4 of 5 EUR. In Osaka eet ik mijn buik vol met sushi en sashimi schoteltjes voor ongeveer 1.000 Yen. Meestal krijg je ook gratis water en thee waardoor je de hoge marges op drank vermijdt. In de meeste bars kan je ook lekkere hapjes vinden voor een prikje. Het is vreemd maar als je wat duurder gaat om te eten dan wordt het plots veeld duurder. Er zit weinig tussen de klasse van beneden 1.000 en boven de 4.000 Yen. Teppanyaki of shabu shabu is veel duurder en als je Kobe beef wil of een traditioneel Japans menu dan ga je gemakkelijk boven de 10.000 Yen (65 EUR). Maar als je wat oplet kan je dus goedkoop eten in Japan.

Transport is ook minder duur dan ik aanvankelijk dacht. De eenheidsprijs van een stadbus is 200 Yen (1,25 EUR) ik denk dat dat iets goodkoper is dan in België. Voor een treinticket van Kobe naar Osaka, wat vergelijkbaar is met Gent - Brussel betaal 360 Yen of 2,40 EUR, zeker goedkoper dan in België. Maar bovenal is de kwaliteit van het openbaar vervoer stukken beter dan bij ons.

Wat is er dan wel duur in Japan? Bier helaas! De goedkoopste pint kost 250 Yen maar meestal betaal ik tussen de 500 en 800 voor een kleine halve liter. Dus een paar pinten en je bent direct 20 EUR kwijt. Sterke dranken en cocktails zijn dan in vergelijking goedkoper en kosten meestal niet meer dan een pint.

Nieuw

Dat Japan de consumptiemaatschappij bij uitstek is hoeft geen betoog. Japanse consumenten zijn steeds op nieuw naar iets nieuw. Zo brengen brouwerijen regelmatig nieuwe versies van hun bier op de markt. Ik kan me niet voorstellen dat Vlamingen graag een nieuwe Duvel hebben, maar enfin. Ik was op zoek om naamkaartjes te laten drukken en dit vond ik wel straf: eetbare naamkaartjes!


Het bedrijf Taberume (taberu is eten) heeft een techniek ontwikkeld om naam en adresgegevens te printen op nootjes of snoepjes. Ik ga het toch maar houden bij papier.

Ruimte (1)

Alles is piepklein in Japan. Natuurlijk zijn Japanners gemiddeld kleiner dan Europeanen (en vooral de Nederlanders) maar dat is niet de reden. Vergeet niet dat er 128 miljoen Japanners zijn! Als je dat verdeeld over de 377.435 vierkante km dan valt dat rekenkundig mee (339 mensen/km2 of iets minder dan België), maar het probleem is dat het grootste deel van Japan onbewoonbaar is, 80% van de oppervlakte bestaat uit bergen. Waar geen bergen zijn wonen mensen maar is er ook landbouw. Japan heeft steeds kunnen voorzien in haar eigen behoeften door duurzame exploitatie van haar grond. In zijn nieuwste boek, Collapse (een aanrader) neemt Jared Diamond Japan als voorbeeld van een cultuur die er in geslaagd is een groeiende populatie te voorzien van voldoende eten en daarbij de catastrofes te vermeiden van gronderosie, uitsterven van visbestanden, etc. Dus blijft er maar een klein stuk oppervlak over waar mensen wonen. Van die 128 miljoen leeft 75% in stedelijke centra. Op zich zijn Japanse steden zoals Tokyo met 12,5 miljoen inwoners al aardig maar worden ze snel voorbijgestoken op de ranglijsten door de groeiende steden in China en India. Wat je in Japan hebt is dat de steden bijna in elkaar gegroeid zijn tot grote metropolen, met name rond Tokyo (34 miljoen) en waar ik zit in Kansai (Osaka, Kyoto, Kobe, .. 24 miljoen). Daarom is alles piepklein in Japan.
Ik verbaas me soms over de vindingrijkheid van kleine handige dingen die je ziet om plaats te besparen. Onder mijn bed is een opbergkast. In een restaurant staat de sojaolie en kruiden nooit op de tafel maar bevestigd tegen de wand om enkele vierkante cm te besparen per tafel, enz. Ik zal met wat beelden voorbeelden geven van deze vindingrijkheid. Om te beginnen, deze opbergplaats voor tassen en handtassen in een sushi restaurant in Osaka.

Rechtzetting

Met zo een blog moet je opletten wat je schrijft. Dat blijft daar voor eeuwig (?) opstaan en iedereen kan dat lezen, dus mag je geen fouten maken. Daarom hierbij een rechtzetting over mijn toilet. Ik schreef eerder dat er geen mogelijkheid is om de spoelbak te regelen. Wel ik was mis. Ondertussen heb ik de Kanji tekens geleerd van ‘groot’ (okii) en ‘klein’ (chiisai)(nuttig als ik een pint bestel), en zoals je ziet op de detailfoto bestaan er ook in Japan grote (links) en kleine (recht) boodschappen.