Weer

Ik hoor dat het in België opnieuw slecht weer is. Spijtig, maar hier is het weer zowat ideaal. Droog, warm en helder. Hierbij de voorspelling voor de volgende vijf dagen. In het weekend 27 graden! Ik weet niet goed of dat nu normaal weer is voor de tijd van het jaar, maar who cares!

Ochtendgymnastiek

In Kyoto was ik getuige van dit vreemd tafereel. Ergens het midden tussen dans en gymnastiek. Of is dit gewoon een tempeljanet?

Ruimte (5)

Wij Belgen houden van gezellige etentjes in een comfortabele stoel bij kaarslicht. Voor ons is het ondenkbaar maar in Japan zijn er veel restaurants waar je al rechtstaand eet. Ze noemen deze Tachnimoni bars. Je hebt binnenbars maar velen zijn gewoon op straat. Om toch wat privacy te bieden worden de klanten afgeschermd door doeken. Je kan er snel en goedkoop eten. Meestal worden ze bezocht door 'salary men', bedienden in kostuum met een das. Ik heb er gezien die een bord gyoza eten en twee pinten drinken op minder dan 10 min. Voor de uitbaters ideaal want snelle eters maken plaats voor de volgende klant. Er zijn ook niet veel vierkante meters nodig om een Tachnimoni op te zetten.

Overlevingskit

Het is vandaag een nationale feestdag en morgen heb ik een toets Japans. Daarom een gelegenheid om iets te vertellen over de Japanse taal. Naar mijn mening sluiten de introductieboekjes niet steeds aan bij de behoeften van de Vlaamse toerist in Japan. Hierbij dan mijn overlevingskit met 10 tips in dalende orde van belangrijkheid. Wie me komt bezoeken leert dit maar best van buiten!

1) dank u wel
De beleefdste vorm is domo argigato gozaimasu. (Een u op het einde van een woord wordt niet uitgesproken). Iets minder beleefd is domo argigato en informeel kan je domo gebruiken. Let op, beleefdheid is belangrijk in Japan!

2) alsjeblieft
Er bestaan veel woorden om je beleefdheid uit te drukken als je iets ontvangt, wil geven, vragen of iemand stoort. Als je iets geeft, bijvoorbeeld je laat iemand voorgaan, dan zeg je doozo. Als je iets vraagt gebruik je onegaishimasu. Als je iemand stoort of in verlegenheid brengt, bijvoorbeeld iemand raapt iets op dat je liet vallen, dan zeg sumimasen.

3) basisgramatica
In het Japans gebruik je partikels om een zin te vormen. Het belangrijkst is wa. Je kan jezelf voorstellen met de zin: watashi wa Albrecht desu (letterlijk: [wat] mij betreft Albrecht is). Een vraag stellen kan je door achter een zin ka te zetten, bijvoorbeeld: nan sai desu ka wat betekent ‘hoe oud ben je’ (letterlijk: wat jaar is?). Of zeer handig: kore wa nan desu ka (letterlijk: ‘dit betreft wat is’, dus: wat is dit?). Voor de verleden tijd gebruik je shita achteraan. Bijvoorbeeld berugi kara kimashita wil zeggen ‘ik ben van België’ maar letterlijk ‘ik ben van België gekomen’. Voor de negatie van een zin plaats je sen achteraan. Een belangrijke zin is dus wakarimasen, ‘ik begrijp het niet’. Maar Japans is een taal met veel dubbele betekenissen en ambiguïteiten. Wakarimasen wordt ook gebruikt voor ‘ik weet het niet’. Verleden tijd samen met negatie is sen deshita, bijvoorbeeld tabemasen deshita. ‘Ik heb nog niet gegeten’. Eigenlijk moet je zeggen watashi wa tabemasen deshita, maar vermits je zoiets over jezelf zegt kan je watashi wa weglaten.

4) eten en een pint bestellen
Een pint bestel je met biru o kudasai. Het partikel 'o' drukt een aktie uit, in dit geval iets verkrijgen. De meeste restaurants hebben menu’s met prentjes. Dus om iets te bestellen wijs je gewoon naar een prentje en zeg je kore o kudasai (‘graag dit aub’). De rekening vraag je met o kanjo o shite kudasai.

5) waar is?
Het woord voor waar? is doko. Dus hiermee kan je de nuttige zinnen vormen toire wa doko desu ka (waar is het toilet?). Je kan toilet vervangen door de volgende nuttige termen: takushii (taxi), tetsudoo no eki (treinstation), chikatetsu no eki (metrostation), ginko (bank), basutei (busstop), ..

6) tellen
Behoorlijk handig als je kan tellen en het is best makkelijk: ichii, nii, san, yon, go, rokku, nanna, hachi, kyu, jyu (1 – 10), verder jyu ichii, jyu nii, .., nii jyu (20), nii jyu hachi (28), .. hyaku (100), sen (1000).

7) hoeveel?
Nu dat je kan tellen kan je vragen kore wa ikura desu ka (hoeveel kost dit?), of kono kaban ikura desu ka (deze tas hoeveel kost die?).

8) van
Het partikel 'no' drukt afhankelijkheid uit. Bijvoorbeeld een prof van de universiteit van Kobe is kobe daigako no sensee (je begint dus omgekeerd). Ik ben een onderzoeker van de universiteit van Gent, dus gento daigaku no kenkyusha desu. Je kan dat ook gebruiken voor watashi no (letterlijk: ‘mij van’, of dus ‘mijn’). ‘Mijn naam is Albrecht’ wordt dus: watashi no namea wa albrecht desu. Je kan 'no' zelf samen gebruiken met 'nan', het wordt dan 'over wat' of 'waarover'. Dit heb ik experimenteel ondervonden. Je krijgt dan zo een Aha-erlebnis, "wow dit werkt". Bijvoorbeeld: kono hon wa nan no hon desu ka (wat dit boek betreft, waarover gaat dat?).

8) aangename kennismaking
We hebben, eten en drinken, we kunnen de weg vragen, kennen de prijs. en kunnen onszelf voorstellen. Wissel kaartjes uit (biedt ze aan en neem ze aan met beide handen) en zeg doozo joroshiku onegaishimasu, aangename kennismaking, maar letterlijk betekent dit ‘behandel me goed aub’.

9) katakana vocabularium
Je kent meer Japanse woorden dan je zou denken want vele moderne woorden zijn ontleend aan het Engels. Ze worden geschreven in katakana, een fonetisch schrift voor vreemde woorden. Met wat goeie wil kan je dat leren op twee dagen. Ze worden wel wat anders uitgesproken en dat kan behoorlijk grappig zijn. Hier zijn er enkele: biru (bier), apaato (appartement), supiichi (speech), chokoreeto (chocolade), kooto (coat), shatsu (shirt), rashu (rush hour), kuruyeto kaado (credit card), eakon (airco), softo (software), pasokon (personal computer), dooa (deur), naifu (knife), miruke (melk), djazu (jazz), terebi (TV), saizu (size), kurisumasu (kerstmis). Mijn naam in het katakana wordt arubereheto (zie foto), Lilian wordt ririyan. Maar weet je wat het meest grappige is? Yumoa is het Japans woord voor humor, ontleend van het Engels. Dat betekent dus dat er geen ‘humor’ was voor de opening van Japan eind 19de eeuw!

10) uuh
Tenslotte, als je niet weet wat zeggen, dan zeg je gewoon ano… Het betekent niets.

Ruimte (4)

Ik weet niet goed hoe je het moet noemen. 'Kerkhof' is niet bepaald gepast voor Japan. Een begraafplaats kan je het ook niet noemen, want hier ligt niemand begraven. Een dodengedenkplaats dan maar. In Japan is er voor niemand veel plaats, ook niet voor de doden. Het lijkt wel wat op Tokyo. Men werkt vooral in de hoogte.

Groen

Nog niet veel foto's van mezelf geplaatst. Het sakura seizoen is nu wel definitief voorbij. Alle bomen staan in het groen. Dit is aan één van de vele tempels in Kyoto, even weg van de stadsdrukte.

Kanji

Japanners noemen de tekens die ze hebben overgenomen van het Chinees, Kanji. Het Kanji instituut in Kyoto is één van de meest gerenommeerde instellingen in de wereld voor de studie van het Chinees schrift. Ik afgelopen weekend het voorrecht gehad om er lezing bij te wonen en een rondleiding te krijgen. Het is een wat vreemd maar prachtig gebouw. Op het eerste zicht lijkt het een Jezuïeten missiepost in Zuid-Amerika, maar dit is Japan. Ze hebben één van de meest uitgebreide collecties boeken, manuscripten en archeologische objecten van klassiek Chinees.

Boeken

Boeken zijn een deel van mijn leven, en het is er de laatste jaren niet op geminderd. Ook in Japan loop ik graag een boekenwinkel binnen, al kan ik er, buiten boeken over shogi, weinig van lezen. Tot mijn groot genoegen zijn er veel 2de-handsboekenwinkels in Japan en zijn de prijzen van boeken in Japan over het algemeen laag. De meeste van die winkels hebben ook enkele boeken in Europese talen. Tot hiertoe heb ik nog niet de koop van leven gevonden maar 2 jaar geleden kocht ik hier de volledige correspondentie van Descartes voor een prikje. Dit weekend in Kyoto heb ik nog twee Japanse boeken gevonden over Marilyn Monroe (meririn monru in het Japans). Eén ervan is van 1971 en lijkt me vrij zeldzaam. Daarmee heb ik nu zes Japanse edities binnen mijn collectie van meer dan 400 boeken.
Ik las vorige week iets dat die bloeiende handel van 2de-handsboeken in Japan verklaart. Bibliotheken zijn nooit populair geweest in Japan. De eerste openbare bibliotheek is opgericht na de Mejirestauratie in Tokyo in 1872. In 1965 waren er slechts 791 openbare bibliotheken in Japan. Dat is ondertussen sterk ingehaald maar het ontlenen van boeken is hier zeldzaam in vergelijking met het systeem van gemeentelijke en stedelijke bibliotheken in België. De belangrijkste reden daarvoor is dat intellectuelen en de begoede klasse traditioneel een eigen collectie opbouwen. Het kopen van boeken door een elite zit verweven met het sterk gestructureerde sociale en onderwijssysteem. Ik zie het hier ook bij mijn gastprofessoren in Kobe en Tokyo. Ze hebben beiden een bureau die van de grond tot het plafond opgestapeld ligt met boeken. We voeren er onze gesprekken steeds rechtstaand want er is maar plaats voor één stoel. Bijna al die boeken zijn van de universiteit maar beiden hebben ook een uitgebreide persoonlijke bibliotheek. De sociale waardering en erkenning van persoonlijk boekenbezit is dus de reden voor het grote aanbod op de 2de-handsmarkt.

Nostalgie

Sorry voor die kerel, maar hier kon ik niet voorbij stappen zonder een foto te nemen.

Brugge

Je houdt het niet voor mogelijk: ik heb nog een Belgisch café/restaurant ontdekt in Kobe! Het is een plaats waar ik wel al twintig keer gepasseerd ben en nooit eerder gezien: "de Brugge". Het eten trekt er niet op veel maar ze hebben wel Hoegaarden, Leffe en kriek van t'vat! Een halve liter hoegaarden kost er 1200 Yen, een fortuin voor België (7,5 EUR) maar in Japan valt dat nog mee. Op veel plaatsen betaal je 600 Yen voor een kleine pint, dus.

Shogun

TOP 5 TV
1. Heimat (I, II, III)
2. Twin Peaks
3. Berlin Alexanderplatz
4. Shogun
5. Brideshead Revisted

De Japanse TV is nog saaier dan de Nederlandse TV sinds de teloorgang van de VPRO. Waar zijn de goeie oude dagen met prachtige debatten ("Een schitterend ongeluk") en TV series van een ontroerende schoonheid? Er zijn vijf TV series die mij steeds zijn bijgebleven. Hierboven vinden jullie mijn top 5. Bij gebrek aan TV vermaak ben ik dus gaan zoeken op internet en ik heb één van die oude series gevonden: Shogun. OK, na bijna 30 jaar is er wel wat van de oude magie verloren gegaan. Onlangs hebben ze Brideshead Revisted nog eens uitgezonden op TV en daardoor is het van plaats 1 naar plaats 5 verschoven. Het was niet meer wat het vroeger betekende. Ik vreesde dus wat voor Shogun, maar ik heb het met veel genoegen opnieuw bekeken. Het was in 1980 mijn eerste kennismaking met Japan. Het gaat over een Nederlands schip met een Engelse kapitein dat strandt op Japan. De kapitein wordt verliefd op de vrouw van een samoerai en raakt verwikkeld in de nationale politiek. Zeer origineel was toen dat het Japans niet vertaald werd. Je leerde wat Japanse woorden samen met het hoofdpersonage. Buiten de amateuristische actiescenes blijft dit een erg mooie serie. Een aanrader!

Vrienden

Dit zijn mijn vrienden, mijn shogivrienden. Het zijn goeie vrienden. Ze klagen niet en vragen niet. Ze zijn er steeds voor mij. Ze wachten op mij, elke avond in de dojo. We hebben nooit een meningsverschil. Maar ja, we zeggen ook niet veel. Alles gebeurt op het bord. Daar spreken we dezelfde taal. Daar is geen plaats voor onbegrip. De winnaar heeft steeds gelijk. Een winnaar is er steeds. Niet zoals Westers schaak waar twee lafaards de strijd inruilen voor een akkoordje. Neen, een winnaar zal er zijn. Mijn vrienden. Ze kreunen en steunen. Ze paffen en rochelen. En als ik beter sta dan grommen ze gevaarlijk. Zoals een gewonde leeuw. Ik ben één van hen. Ze hebben mij aanvaard. Ik ben hun vriend. Hun shogivriend. Alleen maar een shogivriend.